Co to jest HVLA i jak działa?

W środowisku fizjoterapeutów dużo mówi się o HVLA – czy znasz tę metodę pracy? Możesz ją kojarzyć także z osteopatią lub chiropraktyką. Będąc fizjoterapeutą, możesz i Ty odbyć kurs z HVLA.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, czym są manipulacje krótkodźwigniowe HVLA i jakie są wskazania do ich stosowania, przeczytaj nasz artykuł. Temat będzie tym bardziej interesujący dla fizjoterapeutów przyjmujących pacjentów ortopedycznych z zablokowaniami stawowymi.

Sprawdź, na czym polega metoda HVLA i jak zdobyć uprawnienia do technik manipulacji krótkodźwigniowych.

Co to jest HVLA?

Są to techniki manualne o dużej prędkości i małej amplitudzie. Metoda ta jest dostępna dla specjalnie przeszkolonych w niej fizjoterapeutów i lekarzy, w tym osteopatów i chiropraktyków.

Skrót HVLA pochodzi od słów High-Velocity, Low-Amplitude. Oznacza to w dosłownym tłumaczeniu „Duża prędkość, niska amplituda”. Nazwa ta dobrze określa istotę manipulacji krótkodźwigniowych.

Metodę manipulacji krótkodźwigniowych HVLA w dokładny sposób sprecyzował dr Kirkaldy-Willis. Zdefiniował on HVLA jako wykwalifikowany, pasywny manewr terapeutyczny, podczas którego staw ustawiony jest poza jego fizjologicznym zakresem ruchu, bez przekraczania granicy integralności anatomicznej.

Na czym to polega w praktyce?

Terapeuta w krótkim czasie wykonuje ruch o niewielkiej odległości, nie przekraczając fizjologicznego zakresu ruchomości.

Duża prędkość techniki i niewielka odległość pozwalają wygenerować siłę, która zmniejsza ograniczenie ruchomości stawu.

Jak działa HVLA?

Szybkie i krótkie pchnięcie prowadzi do zmniejszenia nadmiernego napięcia tkanek miękkich i innych struktur otaczających staw. Poprzez rozciągnięcie zbytnio napiętej torebki stawowej dochodzi do zmniejszenia ciśnienia śródstawowego.

Na skutek tego uwalniają się gazy rozpuszczone w mazi. To właśnie efektem tego jest charakterystyczny „klik”, słyszany podczas wykonywania technik HVLA. To zjawisko kawitacji, bezpieczne dla stawu i jego składowych. Nie trzeba zatem obawiać się, że dźwięk ten sygnalizuje tarcie o siebie powierzchni stawowych.

Po wykonaniu techniki pacjent od razu może odczuć efekt terapii.

Mechanizm działania HVLA

Podczas rozciągnięcia włókien mięśniowych otaczających staw przesyłany jest sygnał do OUN. Układ nerwowy przetwarza otrzymany sygnał i przekazuje odpowiedź: informację o potrzebie rozluźnienia obszaru, w którym zadziałał impuls.

Manipulacje krótkodźwigniowe mają także drugi mechanizm działania: stymulują receptory ścięgniste Golgiego. Te wysyłają sygnał do rdzenia kręgowego. Z tego poziomu odruchowo dochodzi do rozluźnienia nadmiernie napiętych mięśni. 

Jaki efekt HVLA można osiągnąć podczas sesji terapeutycznej?

Manipulacje stawowe HVLA stosuje się, aby uwolnić staw od restrykcji. Efekt, jaki można osiągnąć dzięki manipulacjom HVLA to także zmniejszenie bólu związanego z nadmiernym napięciem stawu. Ból może zmniejszyć się także dzięki dekompresji powierzchni stawowej. Przywrócenie prawidłowego ustawienia powierzchni stawowych również może przynieść ulgę od dolegliwości bólowych, jeżeli ich przyczyną było niefizjologiczne ustawienie stawu.

Manipulacje krótkodźwigniowe znane są m.in. z technik:

• zdywersyfikowanej,
• Gonsteada,
• Thompson Terminal Point.

Jakie są wskazania do HVLA?

Manipulacje krótkodźwigniowe HVLA znajdują zastosowanie w takich dolegliwościach jak:

• bóle kręgosłupa z ograniczeniem ruchomości (w tym u osób z dyskopatią lub kręgozmykiem),
• rwa kulszowa,
• ograniczenie ruchomości stawów obwodowych.

Kiedy manipulacje krótkodźwigniowe HVLA są przeciwwskazane?

Jak w każdej metodzie, tak i w HVLA u części osób istnieją przeciwwskazania do jej stosowania. Kto jest w grupie osób, u których manipulacje krótkodźwigniowe są niewskazane?

Są pacjenci chorzy na nowotwory, mający brak zrostu kostnego w przebiegu złamań oraz będący po urazach rdzenia kręgowego. HVLA nie stosuje się także u osób z aktywnymi stanami zapalnymi stawu oraz z osteoporozą. Manipulacji krótkodźwigniowych na odcinku szyjnym nie wykonuje się u osób ze zwężeniem tętnic szyjnych. Ponadto wszelkie stany ostre są przeciwwskazaniem do HVLA.

Zawsze należy zapytać też pacjenta o zażywane leki. Nie należy stosować HVLA, jeśli pacjent stosuje leki przeciwzakrzepowe.

Jak działa manipulacyjne leczenie kręgosłupa HVLA w praktyce?

Zbadali to m.in. badacze z Wielkiej Brytanii. W badaniu wzięło udział 21 osób. Zostali oni podzieleni na 3 grupy: badawczą (w której zastosowano HVLA), pozorowaną (zastosowano techniki dotykowe bez manipulacji) i kontrolną.

W grupie badawczej osiągnięto znaczącą poprawę zakresu ROM.³

Z kolei zmniejszenie odczuwanego bólu odcinka szyjnego po zastosowaniu HVLA zaobserwowano w badaniach prowadzonych w Hiszpanii. Kryteriami zakwalifikowania do badania było utrzymywanie się bólu szyi od minimum 3 miesięcy na poziomie 25/100 w skali VAS. Oprócz zmniejszenia bólu poprawił się także zakres ruchomości ROM w odcinku szyjnym.⁵

Manipulacje krótkodźwigniowe HVLA – kurs

Szkolenie z manipulacji krótkodźwigniowych HVLA jest podstawą, aby móc bezpiecznie korzystać z możliwości, jakie daje ta metoda w pracy z pacjentami.

Podczas kursu z manipulacji krótkodźwigniowych:

• poznasz w praktyce mechanizm działania HVLA,
• nauczysz się prawidłowo rozpoznawać „blokady stawowe”,
• przećwiczysz wykonywanie manipulacji rotacyjnych i neutralnych kręgosłupa,
• poznasz manipulacje stref przejściowych kręgosłupa,
• nauczysz się manipulacji stawów obwodowych (kolanowych, łokciowych, biodrowych, wybranych stawów stopy, a także stawu ramienno-łopatkowego i barkowo-obojczykowego).

Po otrzymaniu certyfikatu możesz wzbogacić techniką HVLA swoją pracę z pacjentami.

Jeżeli chcesz nauczyć się manipulacji krótkodźwigniowych, certyfikowany kurs, który przygotowaliśmy, jest właśnie dla Ciebie! Sprawdź szczegóły i dostępne terminy na stronie kursu.

Bibliografia:

Cabahug, M. C., & Seffinger, M. A. (2018). Effect of HVLA on chronic neck pain and dysfunction. Journal of Osteopathic Medicine, 118(7), 483-484.

LaPelusa A, Bordoni B. High-Velocity Low-Amplitude Manipulation Techniques. 2023 Jun 4. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 34662041.  (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34662041/)

Decker, N., Sina, R. E., & Pozun, A. (2024). Osteopathic Manipulative Treatment: Muscle Energy and HVLA Procedures-Fibular Head Dysfunction. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.

Griffiths, F. S., McSweeney, T., & Edwards, D. J. (2019). Immediate effects and associations between interoceptive accuracy and range of motion after a HVLA thrust on the thoracolumbar junction: A randomised controlled trial. Journal of Bodywork and Movement Therapies, 23(4), 818-824.

Brück, K., Jacobi, K., & Schmidt, T. (2021). Fascial treatment versus manual therapy (HVLA) in patients with chronic neck pain: a randomized controlled trial. Journal of back and musculoskeletal rehabilitation, 34(6), 997-1006.