Co to jest terapia wisceralna i kiedy warto ją stosować?

Terapia wisceralna to metoda, która znacznie rozszerzyła możliwości fizjoterapeutów. Dzięki technikom trzewnym można pracować z dysfunkcjami narządów wewnętrznych i w ten naturalny sposób wspomagać ich leczenie podstawowe.

Na terapię wisceralną coraz częściej kierują swoich pacjentów lekarze gastrolodzy i ginekolodzy, a także pediatrzy i inni specjaliści. To wartościowy element interdyscyplinarnej współpracy w leczeniu chorób wewnętrznych, ale też czynnościowych zaburzeń, które można z powodzeniem korygować terapią trzewną.

W naszym artykule zebraliśmy kilka informacji o terapii wisceralnej: czym jest, jakie są wskazania i przeciwwskazania do jej stosowania oraz ciekawostki dotyczące pracy technikami trzewnymi. Zachęcamy do poszerzenia wiedzy o możliwościach fizjoterapii w pracy z pacjentami mającymi problemy narządowe!

Na czym polega terapia wisceralna?

Fizjoterapia wisceralna to metoda działania technikami manualnymi na funkcjonowanie narządów wewnętrznych i na ich połączenia z innymi układami i częściami ciała. Można spotkać się także z określeniem osteopatia wisceralna oraz terapia trzewna. Techniki te wzięły początek właśnie z osteopatii i stanowią jeden z trzech filarów filozofii, na której oparta jest praca osteopatyczna.

Terapia wisceralna kojarzona jest zwłaszcza z technikami w obrębie brzucha. Jako obszar połączony z przeponą, narządy jamy brzusznej są w ciągłym ruchu. Pokazuje to też połączenie pracy narządów z cyklem oddychania. Anatomicznie i funkcjonalnie, w osteopatii, jak i w wielu innych nurtach fizjoterapeutycznych, wszystkie narządy, układy i części ciała wzajemnie na siebie oddziałują. I stąd właśnie w terapii trzewnej tak wiele uwagi przykłada się do przywrócenia harmonii działania narządów, ich prawidłowego ukrwienia i dotlenienia oraz regulacji napięcia.

Techniki terapii wisceralnej dzieli się na:

• bezpośrednie
• pośrednie
• aktywne
• pasywne.

Fizjoterapeuci wisceralni stosują m.in.:

• mobilizacje narządów wewnętrznych
• masaż głęboki
• elementy rozluźniania powięziowego.

Ważną częścią terapii wisceralnej jest także praca na nerwie błędnym. Pozwala ona wpływać na funkcjonowanie narządów, poprawiać komunikację trzewia-mózg, ale też regulować emocje.

A jak pacjenci odbierają techniki trzewne?

Pacjent zazwyczaj kojarzy fizjoterapię wisceralną z masowaniem, rozcieraniem lub uciskaniem określonych stref.

Wskazania do terapii wisceralnej

Na terapię wisceralną kierowani są pacjenci, u których stwierdzono:

• zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego: np. zespół jelita drażliwego (IBS), zaburzenia perystaltyki jelit, zaparcia, wzdęcia, refluks żołądkowo-przełykowy,  nieswoiste choroby zapalne jelit (CU, CD) – jako wsparcie leczenia podstawowego
• bolesne miesiączki
• osłabienie odporności, częste infekcje
• bóle kręgosłupa, miednicy, bioder, barków, nóg
• przewlekły stres
• przebyte zabiegi operacyjne w obrębie jamy brzusznej, zrosty pozabiegowe
• nadwagę/otyłość
• dysfunkcje wątroby i pęcherzyka żółciowego
• zaburzenia funkcjonowania pęcherza moczowego
• bóle głowy
• restrykcje oddechowe
• zaburzenia funkcjonowania przepony
• wady postawy ciała
• bóle i zawroty głowy
• zaburzenia snu
• przewlekłe zmęczenie.

Terapia wisceralna – przeciwwskazania

Do przeciwwskazań do stosowania terapii trzewnej należą:

• stany ostre w obrębie jamy brzusznej, wymagające interwencji chirurgicznej
• stany zapalne narządów jamy brzusznej
• niewyrównane choroby układu sercowo- naczyniowego
• choroba zakrzepowo-zatorowa
• infekcje i stany zapalne przebiegające z gorączką
• ciąża.

Cele terapii wisceralnej

Terapię wisceralną stosuje się, aby osiągnąć:

• rozluźnienie jamy brzusznej i okolic narządów wewnętrznych
• zniesienie restrykcji mięśniowo-powięziowych
• usprawnienie przepływu krwi przez narządy
• lepsze dotlenienie narządów wewnętrznych
• zmniejszenie dolegliwości powodowanych przez nagromadzone spięcia w obrębie jamy brzusznej (zarówno tych miejscowych, jak i promieniujących)
• usprawnienie działania układu limfatycznego, co przekłada się na lepszą odporność
• usprawnienie oczyszczania organizmu ze zbędnych produktów przemiany materii i energii
• normalizację pracy narządów wewnętrznych.

Terapia wisceralna brzucha a zmniejszenie bólu barku i inne ciekawostki terapii trzewnej

Osteopatia wisceralna jest bardzo ciekawą formą leczenia! Czasami efekty jej stosowania zaskakują pacjentów. Jest tak na przykład wtedy, gdy po opracowaniu obszaru wątroby i pęcherzyka żółciowego mijają problemy… z barkiem. W osteopatii wisceralnej połączenie to ma bardzo duże znaczenie poprzez działanie przepon i wspólne unerwienie tego obszaru.

Kolejnym interesującym połączeniem jest ból w miednicy mniejszej (np. w okolicy jajnika) z promieniowaniem do pachwiny i uda. Dolegliwości takie często mają miejsce np. u kobiet z endometriozą, a objawy promieniujące do nogi nie zawsze od razu kojarzone są z bezpośrednią przyczyną tego problemu, a częściej z rwą udową. Opracowanie spiętych miejsc w obrębie jamy brzusznej i miednicy może pomóc zmniejszyć ból i drętwienie wewnętrznej strony uda.

Jeszcze jednym, nieco innym, lecz równie ciekawym aspektem osteopatii wisceralnej jest możliwość zastosowania jej nawet u niemowląt. Zaburzenia ssania, kolki noworodków i niemowląt – leczenie tych, fizjologicznych i naturalnych, jednak uciążliwych dysfunkcji może być wspomagane właśnie terapią trzewną. Gdy maluch rośnie, terapia wisceralna bywa przydatna w fizjoterapii dzieci z tendencją do angin i nawracających infekcji układu oddechowego.

Łączenie terapii trzewnej z innymi metodami fizjoterapii

Terapia wisceralna może być wspierana także innymi technikami. Do korzystnych połączeń należy:

• akupunktura w terapii trzewnej 
• terapia wisceralna łączona z innymi technikami osteopatycznymi
• Starosłowiański masaż brzucha, czyli polska szkoła terapii wisceralnej, oparta na wiedzy z medycyny ludowej Słowian
• osteopatia wisceralna stosowana wraz z metodą Bobath i Vojty w terapii niemowląt (zwłaszcza w fizjoterapii wcześniaków i dzieci z wadami genetycznymi, które łączą w sobie objawy ruchowe i narządowe).

W zależności od potrzeb techniki wisceralne mogą być łączone z wieloma innymi metodami fizjoterapii.

Terapia wisceralna – podsumowanie

Jako jedna z najciekawszych form pracy z pacjentem – terapia wisceralna znacznie poszerza ofertę gabinetów fizjoterapeutycznych. Dzięki technikom wisceralnym fizjoterapeuci mogą być ważnym ogniwem zespołu medycznego w pracy z pacjentami internistycznymi.

Metoda ta dobrze łączy się z innymi technikami fizjoterapii. Osteopatia wisceralna i akupunktura to jedno z wartych poznania połączeń medycyny Wschodu i Zachodu – okazuje się, że nurty te mogą wzajemnie się wspomagać!

Rozszerzenie działalności o fizjoterapię w chorobach narządów wewnętrznych jest wyjątkową drogą dla terapeutów postrzegających całościowo organizm człowieka!

Bibliografia:

1. ANDRIJUK D., LABINSKIJ L. M. P., & BATKIEWICZ L. F. W. Manualna terapia wisceralna. (w:) Wiedza w praktyce, 1/2016, s. 43 – 47.
2. Janik, D., Żurowska, A., Jarząb, S., & Kołcz-Trzęsicka, A. Osteopatyczne możliwości leczenia kobiet z syndromem chronicznego bólu miednicznego (w:0 Gerontologia współczesna, 1/2016, vol. 4, s.19 – 23.
3. Majchrzycki M., Ciechomski J., WPŁYW LECZENIA OSTEOPATYCZNEGO NA POPRAWĘ FUNKCJONOWANIA UKŁADU LIMFATYCZNEGO