Co to jest aurikuloterapia?

Aurikuloterapia to metoda stosowana u osób mających dolegliwości ortopedyczne, a także wiele popularnych problemów, takich jak bezsenność i różnorodne objawy bólowe. Chociaż nazwa może brzmieć tajemniczo, jest to technika znana i wykorzystywana od lat. Poniżej zebraliśmy informacje o tym, co to jest aurikuloterapia, jakie są do niej wskazania i jak w praktyce wygląda zabieg aurikuloterapii.

Aurikuloterapia – co to jest?

Aurikuloterapia to metoda polegająca na stymulacji punktów rozmieszczonych na uchu. Jej nazwa wzięła się właśnie od łacińskiego słowa auricula, które oznacza małżowinę uszną. W medycynie chińskiej ucho zawsze stanowiło ważną okolicę, czego przykładem jest akupunktura. W akupunkturze przyjmuje się zasadę, że to właśnie w uchu łączą się kanały energetyczne organizmu człowieka. Oprócz nakłuwania punktów akupunkturowych w obrębie małżowiny usznej zaczęto obserwować efekty innego rodzaju stymulacji tej okolicy, włączając masaż ucha (aurikuloterapia obecnie zaczyna się zwykle od masażu), elektroterapię, laseroterapię i uciski. Tak właśnie powstała aurikuloterapia. Metoda ta jest jedną z dziedzin refleksologii, chętnie stosowaną jako naturalna technika terapeutyczna. 

Aurikuloterapia – mapa ucha

Mapa ucha w aurikuloterapii przedstawia punkty na małżowinie usznej i odpowiadające im narządy. Według założeń aurikuloterapii stymulacja tych punktów sprawia, że na zasadzie łuku odruchowego, a więc z udziałem układu nerwowego można wpłynąć na funkcjonowanie organizmu.

Mapa ta działa podobnie jak popularna w refleksoterapii mapa stóp i rąk, gdzie graficznie przedstawia się rozmieszczenie ważnych punktów refleksologicznych i odpowiadających im narządów lub części ciała.

Mapa ucha w aurikuloterapii obejmuje kilka rodzajów punktów stymulacji. Są to:

1. Punkty lokalne – odpowiadające częściom ciała i narządom.
2. Punkty mistrzowskie – uzupełniające proces leczenia.
3. Punkty funkcyjne (dotyczące ucha dominującego):
4. chińskie – według zasady Pięciu Przemian,
5. francuskie,
6. pozostałe chińskie punkty empiryczne.

Zazwyczaj podczas jednej sesji aurikuloterapii pracuje się na dwóch lub trzech typach punktów stymulacji ucha. W czasie jednego zabiegu nakłuwa się około 5 punktów.

W aurikuloterapii korzysta się zarówno z mapy punktów akupunkturowych ucha (punktów tych jest ponad 200!), jak i z mapy ucha stworzonej przez dra Nogiera.

Wskazania do aurikuloterapii

Wśród wskazań do aurikuloterapii, które można znaleźć w licznych źródłach, wyróżnia się:

• dolegliwości bólowe różnego rodzaju,
• przewlekły stres,
• zaburzenia depresyjno-lękowe,
• bóle mięśniowo-stawowe,
• czynnościowe zaburzenia pracy układu pokarmowego,
• zespół napięcia przedmiesiączkowego,
• bolesne miesiączki,
• zaburzenia snu,
• astmę oskrzelową,
• alergie,
• rwę kulszową.

Co ciekawe, aurikuloterapię wdraża się także u osób z nadwagą – odchudzających się, a także u palaczy, którzy próbują rzucić palenie papierosów.

Obserwacje specjalistów jednak nie są aż tak optymistyczne i wykazują, że aurikuloterapia w praktyce sprawdza się przede wszystkim w pracy z pacjentami bólowymi.

Przeciwwskazania do aurikuloterapii

Aurikuloterapia, zwłaszcza w postaci, w której nakłuwa się punkty stymulacji igłami lub stosuje ich elektrostymulację ma także przeciwwskazania. Należą do nich:

• hemofilia,
• choroby zakaźne,
• nowotwory,
• choroby psychiczne.

W każdym przypadku, przed przystąpieniem do aurikuloterapii przeprowadza się szczegółowy wywiad, który ma na celu dostrzeżenie ewentualnych przeciwwskazań.

Nakłuwanie, uciski czy masaż ucha? Aurikuloterapia w praktyce

Aurikuloterapię najczęściej rozpoczyna się od dokładnego wywiadu i części diagnostycznej. Po zakwalifikowaniu do zabiegu wykonuje się masaż ucha. Jest on odbierany jako działanie relaksujące i rozgrzewające masowaną okolicę. Następnie przechodzi się do części głównej – lokalizacji punktów stymulacji i przygotowania permanentnych igieł usznych do akupunktury (mających zaledwie kilka milimetrów), igieł intradermalnych (do nakłuwania równoległego; zabiegi z ich wykorzystaniem mogą trwać znacznie dłużej niż w przypadku wyboru innego rodzaju igieł) lub specjalnych pinezek do aurikuloterapii.

Igłami nakłuwa się punkty stymulacyjne na około 20 – 30 minut. Czasami korzysta się także z tradycyjnych igieł do akupunktury, wybierając ich krótsze rodzaje.

Innymi wariantami aurikuloterapii jest elektrostymulacja punktów na małżowinie usznej (podobnie jak w przypadku elektroakupunktury). Wykorzystuje się także akupresurę punktów w obrębie małżowiny usznej oraz ich stymulację laserową.

Czasem wystarczają 4 sesje aurikuloterapii, w innych przypadkach może być potrzebnych ich więcej. Zależy to od rodzaju i nasilenia dolegliwości, z jakimi pacjent zgłosił się do terapeuty.

Aurikuloterapia w badaniach

Temat aurikuloterapii jest chętnie podejmowany w badaniach naukowych. Na ich podstawie powstało wiele przeglądów systematycznych, oceniających skuteczność aurikuloterapii w wybranych dysfunkcjach.

Jeden z ciekawszych przeglądów omawia temat skuteczności aurikuloterapii u osób z przewlekłym stresem, lękiem i depresją. Przegląd sporządzono na podstawie danych z baz PubMed, Cochrane, Embase, PEDro, CINAHL, BDENF, LILACS, SOF, Scopus i Web of Science. Na temat aurikuloterapii w stresie znaleziono aż 859 artykułów! Próbkę badawczą stanowiło 24 z nich. W 22 badaniach z 24 (co stanowi 92%) wykazano korzystny wpływ aurikuloterapii na samopoczucie osób z przewlekłym stresem, lękiem i depresją.³

Inny z przeglądów badań dotyczył wpływu aurikuloterapii na przewlekłe objawy ze strony układu moczowego. Z 269 badań podejmujących ten temat wybrano 17, a 8 włączono do przeglądu. Osoby biorące udział w tych badaniach były poddane zabiegom aurikuloterapii ze względu na objawy, takie jak parcie na mocz, częstomocz, nietrzymanie moczu i odczucie niepełnego oddawania moczu. Chociaż 8 badań to mała próba, wykazały one korzystny wpływ aurikuloterapii na zgłaszane objawy. Temat ten powinien być dokładniej zbadany, jednak sugeruje się, że aurikuloterapia mogła u badanych przynieść pozytywne efekty w łączności z innymi metodami leczenia.²

Kulki magnetyczne Gaussa i inne akcesoria do domowej aurikuloterapii

Osoba, która skorzystała z zabiegu aurikuloterapii u specjalisty, może otrzymać zalecenie, aby powtarzać stymulację punktów na małżowinie usznej w określonych odstępach czasowych. Zdarza się, że dostaje instrukcję wykonania domowej aurikuloterapii za pomocą bezpiecznych akcesoriów, bez naruszania ciągłości skóry.

Do domowej aurikuloterapii stosuje się:

• kulki magnetyczne Gaussa (umieszczone na specjalnych, małych plasterkach),
• ziarna gorczycy,
• ziarna Vacaccarii na plastrach.

Są one przyklejane do małżowiny usznej w miejscach ściśle wskazanych przez specjalistę. Ich zastosowanie ma na celu utrwalenie efektu osiągniętego poprzez sesję w specjalistycznym gabinecie. Akcesoriów tych nie należy stosować bez uprzedniego otrzymania takiego zalecenia od specjalisty, który ukończył szkolenie z akupunktury ucha i aurikuloterapii (najczęściej fizjoterapeuty lub lekarza).

Aurikuloterapia jest metodą uznaną przez Światową Organizację Zdrowia WHO i chętnie stosowaną przez fizjoterapeutów i lekarzy, którzy cenią naturalne metody terapii bólu.

Bibliografia:

Morais BX, Munhoz OL, Moreira CHC, Kurebayashi LFS, Lopes LFD, Magnago TSBS. Auriculotherapy for reducing chronic spinal pain in health workers: a clinical trial. Rev Lat Am Enfermagem. 2023 Jun 19;31:e3953. doi: 10.1590/1518-8345.6641.3953. PMID: 37341260; PMCID: PMC10306058. 

Morais BX, Ongaro JD, Almeida FO, Luz EMFD, Greco PBT, Magnago TSBS. Auriculotherapy and reducing chronic musculoskeletal pain: integrative review. Rev Bras Enferm. 2020 Nov 9;73(s6):e20190394. English, Portuguese. doi: 10.1590/0034-7167-2019-0394. PMID: 33263671.

Azevedo C, Moura CC, Corrêa HP, Assis BB, Mata LRFD, Chianca TCM. Auriculotherapy in adults and elderly people with lower urinary tract symptoms: an integrative review. Rev Esc Enferm USP. 2021 May 10;55:e03707. English, Portuguese. doi: 10.1590/S1980-220X2020000503707. PMID: 33978143.

Corrêa HP, Moura CC, Azevedo C, Bernardes MFVG, Mata LRFPD, Chianca TCM. Effects of auriculotherapy on stress, anxiety and depression in adults and older adults: a systematic review. Rev Esc Enferm USP. 2020 Oct 26;54:e03626. Portuguese, English. doi: 10.1590/S1980-220X2019006703626. PMID: 33111737.

Nogier R. The 10th International Symposium on Auriculotherapy. Med Acupunct. 2021 Dec 1;33(6):375. 56 doi: 10.1089/acu.2021.29190.rno. Epub 2021 Dec 16. PMID: 34976270; PMCID: PMC8716477.

Nogier R. History of Auriculotherapy: Additional Information and New Developments. Med Acupunct. 2021 Dec 1;33(6):410-419. doi: 10.1089/acu.2021.0075. Epub 2021 Dec 16. PMID: 34976274; PMCID: PMC8716479.