Jak przywrócić sprawność i komfort życia pacjenta za pomocą rehabilitacji onkologicznej? 

Leczenie onkologiczne to dopiero początek drogi

Pacjent, który przeszedł operację onkologiczną i/lub radioterapię czy chemioterapię, często spotyka się z myśleniem, że „najgorsze już za nim”. Tymczasem dopiero po zakończeniu leczenia rozpoczyna się proces odzyskiwania sprawności, redukcji bólu, przywracania swobody ruchu i odbudowy poczucia bezpieczeństwa we własnym ciele.
Rehabilitacja onkologiczna jest nie tylko wsparciem w powrocie do codziennych aktywności, ale również kluczowym elementem profilaktyki powikłań i nawrotów dolegliwości.

Dlaczego ten temat jest tak ważny?

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce co roku diagnozuje się ponad 170 tysięcy nowych przypadków nowotworów. Prognozy są niepokojące – w ciągu najbliższych 20 lat liczba ta może wzrosnąć o kolejne 20–30%. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że co druga osoba w ciągu swojego życia będzie mieć styczność z chorobą nowotworową – czy to jako pacjent, czy jako bliski chorego.

Blok faktów:

• 📈 170 000+ nowych przypadków nowotworów rocznie w Polsce
• 🧍‍♀️ Rak piersi – 19 000 zachorowań rocznie
• 🧍‍♂️ Rak prostaty – 17 000 zachorowań rocznie
• 🦋 Rak tarczycy – wzrost o kilkanaście procent rocznie
• ⚠ 80% pacjentów po leczeniu wymaga wsparcia w zakresie ruchu, blizn, obrzęków lub funkcji narządów

To oznacza, że fizjoterapeuci, masażyści i terapeuci manualni będą coraz częściej spotykać w swoich gabinetach pacjentów onkologicznych. Umiejętność pracy z tą grupą to nie tylko poszerzenie kompetencji – to inwestycja w przyszłość zawodową.

Typowe wyzwania po operacjach onkologicznych

Rehabilitacja onkologiczna wymaga holistycznego podejścia – połączenia wiedzy z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, dietetyki i technik manualnych. Każdy rodzaj zabiegu i leczenia niesie ze sobą specyficzne konsekwencje dla ciała pacjenta, najczęściej:

• Po mastektomii – ograniczenie ruchomości ramienia i barku, zrosty blizny z powięzią, obrzęki limfatyczne, ból neuropatyczny, zaburzenia postawy i asymetria ciała.
• Po prostatektomii – osłabienie mięśni dna miednicy, problemy z utrzymaniem moczu, ból w okolicy podbrzusza, napięcia w obrębie bioder i odcinka lędźwiowego, obniżona sprawność seksualna.
• Po histerektomii – zrosty w jamie brzusznej, zaburzenia postawy, zaburzenia pracy narządów trzewnych, bóle dolnego odcinka kręgosłupa, obniżenie funkcji przepony.
• Po leczeniu nowotworu tarczycy – ograniczenia w ruchomości szyi, blizny popromienne lub pooperacyjne, zmiany w funkcjonowaniu układu hormonalnego, zmiany w głosie i oddychaniu, przewlekłe zmęczenie.

Każdy z tych przypadków wymaga indywidualnego podejścia i umiejętności pracy w łańcuchu przyczynowo-skutkowym – tak, aby nie tylko usuwać lokalne ograniczenia, ale też przywracać prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Dlatego skuteczna terapia łączy techniki powięziowe, mobilizacje blizn, pracę w łańcuchu przyczynowo-skutkowym, drenaż limfatyczny, terapię trzewną, kompresjoterapię oraz pracę z przeponą i narządami jamy brzusznej.

Terapia blizn pooperacyjnych i popromiennych – klucz do przywrócenia mobilności tkanek

Blizny po zabiegach onkologicznych oraz w wyniku radioterapii to nie tylko problem estetyczny. Zrosty w obrębie powięzi mogą ograniczać ruch, powodować ból rzutowany i wpływać na pracę narządów wewnętrznych.
W rehabilitacji onkologicznej niezwykle ważne jest zastosowanie metod takich jak:

• techniki powięziowe – rozluźnianie i poprawa elastyczności tkanek wokół blizny,
• mobilizacje blizny – przywracanie ślizgu pomiędzy warstwami powięzi i ograniczonych tkanek,
• terapia w ujęciu przyczynowo-skutkowym – identyfikacja obszarów ciała, które adaptacyjnie kompensują ograniczoną ruchomość w obrębie blizny oraz praca wzdłuż powiązanych łańcuchów mięśniowo-powięziowych,
• drenaż limfatyczny – redukcja obrzęków, poprawa krążenia płynów i wspomaganie regeneracji tkanek,
• kompresjoterapia – wsparcie w leczeniu obrzęków i zapobieganiu ich nawrotom,

Regularna i prawidłowo prowadzona terapia blizn nie tylko przywraca mobilność tkanek, ale również zmniejsza dolegliwości bólowe, poprawia komfort ruchu i wspiera rehabilitację funkcjonalną pacjenta.

Holistyczna praca z ciałem po leczeniu onkologicznym – przepona, narządy jamy brzusznej i terapia trzewna

Po operacjach onkologicznych, takich jak mastektomia, prostatektomia, histerektomia czy leczenie nowotworu tarczycy, pacjenci często doświadczają ograniczeń funkcjonalnych nie tylko w miejscu blizny, lecz także w całym układzie mięśniowo-powięziowym. Zaburzenia w obrębie przepony, napięcia w powięziach i ograniczona mobilność narządów jamy brzusznej mogą wpływać na postawę, oddech, krążenie limfy oraz pracę narządów wewnętrznych.

W ramach rehabilitacji onkologicznej warto stosować również:

• Pracę z przeponą – poprawa funkcji oddechowej, regulacja ciśnienia w jamach ciała oraz wsparcie krążenia limfy.
• Terapię trzewną – mobilizacja narządów jamy brzusznej w celu przywrócenia ich naturalnej ruchomości, redukcji napięć i poprawy funkcji pokarmowych oraz krążenia.

Wsparcie emocjonalne i praca z traumą

Pacjent onkologiczny często niesie w sobie ogromny ładunek stresu, lęku i poczucia utraty kontroli. Terapia powinna obejmować również aspekt psychosomatyczny – pracę z napięciem w ciele, obniżenie pobudzenia układu nerwowego oraz budowanie poczucia bezpieczeństwa.
Umiejętność empatycznego towarzyszenia pacjentowi, aktywnego słuchania i włączenia elementów pracy z oddechem, technik relaksacyjnych czy innych metod pracy psychosomatycznej zwiększa skuteczność całego procesu rehabilitacji.

Terapia manualna w tym kontekście staje się także formą wsparcia psychicznego – bezpieczny dotyk pomaga pacjentowi odzyskać zaufanie do własnego ciała. Terapeuta powinien również umieć dostrzegać oznaki stresu pourazowego, reagować z delikatnością i dostosowywać tempo pracy do gotowości pacjenta.

Żywieniowe podparcie pacjenta onkologicznego

Rehabilitacja będzie znacznie bardziej efektywna, jeśli pacjent otrzyma również wsparcie w zakresie odżywiania. Warto znać podstawowe zasady diety wspierającej regenerację:

• odpowiednia podaż białka dla odbudowy tkanek,
• dieta przeciwzapalna bogata w antyoksydanty,
• wsparcie pracy jelit po antybiotykoterapii i chemioterapii,
• odpowiednie nawodnienie i suplementacja w uzasadnionych przypadkach.

Znajomość podstaw żywienia klinicznego pozwala terapeucie lepiej wspierać pacjenta w powrocie do sił.

Elementy treningu medycznego i funkcjonalnego

Kiedy stan pacjenta na to pozwala, warto wprowadzać ćwiczenia medyczne i funkcjonalne, które:

• odbudowują siłę i elastyczność mięśni,
• poprawiają koordynację i stabilizację,
• wspierają prawidłową postawę,
• zwiększają wydolność układu krążeniowo-oddechowego,
• przygotowują do powrotu do codziennych aktywności.

Terapia ruchowa powinna być dostosowana do indywidualnych możliwości i uwzględniać ograniczenia wynikające z przebiegu choroby oraz leczenia.

Czy warto szkolić się w rehabilitacji onkologicznej?

Liczba pacjentów onkologicznych potrzebujących wsparcia fizjoterapeuty stale rośnie. Dzięki zdobyciu wiedzy i umiejętności w tym obszarze:

• możesz współpracować z ośrodkami onkologicznymi, gabinetami fizjoterapii i prywatnymi klinikami,
• poszerzasz swoją ofertę o bardzo potrzebny, a wciąż niszowy obszar,
• zyskujesz kompetencje, które realnie zmieniają życie Twoich pacjentów,
• budujesz reputację specjalisty o szerokim, holistycznym podejściu,

Podsumowanie

Rehabilitacja po leczeniu onkologicznym wymaga kompleksowej wiedzy i umiejętności z zakresu terapii manualnej, pracy powięziowej, drenażu limfatycznego, treningu funkcjonalnego, żywienia i psychologii. To dziedzina, która pozwala terapeutom łączyć najwyższy poziom kompetencji z ogromnym wymiarem pomocy drugiemu człowiekowi.
📌Udział w kursie rehabilitacji onkologicznej organizowanym przez Centrum Szkoleniowe Spasja to inwestycja w umiejętności, które mogą stać się kluczowym filarem Twojej praktyki.