Napięciowe bóle głowy – objawy i terapia

Napięciowe bóle głowy to obszar, w którym wiele może zdziałać właśnie fizjoterapia! Powszechność napięciowych bólów głowy, a przede wszystkim przyczyn, które mogą je spowodować, sprawia, że warto znać techniki radzenia sobie z tym problemem.

W naszym artykule przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące napięciowego bólu głowy – czym jest, jak się objawia i jaką rolę w jego leczeniu odgrywa fizjoterapia.

Czym jest napięciowy ból głowy?

Napięciowy ból głowy to tępy ból głowy o charakterze uciskającej obręczy, czasem promieniujący także do czoła, potylicy i tylnej strony szyi. Statystyki wskazują, że napięciowe bóle głowy w Europie oraz USA dotyczą aż 30 – 80% społeczeństwa!¹

Napięciowe bóle głowy najczęściej zaczynają dawać o sobie znać w wieku 25 – 30 lat, a najbardziej są rozpowszechnione wśród 40-latków (szczyt zachorowań). Częściej występują u kobiet niż u mężczyzn (5:4). Napięciowe bóle głowy pojawiają się także u 5 – 7% dzieci w wieku 5 – 15 lat.¹

Dane te pokazuje, z jaką skalą problemu mamy do czynienia. Dlatego tak ważne jest działanie na przyczynę napięciowych bólów głowy. Tym samym warto edukować pacjentów, co może wywołać napięciowy ból głowy i wspólnie wypracować schemat działania w przypadku jego wystąpienia.

Napięciowe bóle głowy – objawy

Napięciowe bóle głowy i karku charakteryzuje przede wszystkim ból o charakterze uciskowej obręczy. Zazwyczaj, w przeciwieństwie do migreny, objawy napięciowych bólów głowy nie obejmują aury, nudności ani wymiotów.

Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy wyszczególnia:

1. Epizodyczne napięciowe bóle głowy występujące rzadko:
   • minimum 10 epizodów bólu głowy występującego rzadziej niż raz w miesiącu, przez mniej niż 12 dni w roku,
   • czas trwania 1 incydentu bólowego: 30 minut – 7 dni
   • występowanie minimum 2 z następujących cech: lokalizacja obustronna, charakter bólu niepulsujący, intensywność bólu głowy łagodna do umiarkowanej, aktywność fizyczna nie nasila objawów
   • brak nudności i wymiotów
   • brak światłowstrętu i wzmożonej wrażliwości na dźwięk (albo występowanie tylko jednego z tych objawów)
   • brak powiązania bólu głowy z innymi przyczynami.
2. Epizodyczne napięciowe bóle głowy występujące często:
   • przynajmniej 10 epizodów bólu głowy pojawiających się z częstotliwością większą niż raz w miesiącu, ale mniejszą niż 15 razy w miesiącu (przez powyżej 12, ale poniżej 180 dni w roku),
   • pozostałe kryteria jak wyżej.
3. Przewlekły napięciowy ból głowy:
   • ból głowy pojawiający się przynajmniej przez 15 dni w miesiącu przez 3 miesiące z rzędu (łącznie więcej niż przez 180 dni rocznie)
   • pozostałe kryteria jak wyżej.

Jak leczyć napięciowe bóle głowy?

W leczeniu napięciowych bólów głowy stosuje się:

• farmakoterapię (leki przeciwbólowe i NLPZ) – choć to najczęsciej wybierana metoda, to, o ile to możliwe warto jednak postawić na niefarmakologiczne metody leczenia, działające na przyczynę bólu, a nie na same objawy,
• fizjoterapię – dobry fizjoterapeuta pomoże skutecznie w napięciowych bólach głowy,
• techniki relaksacyjne i metody radzenia sobie ze stresem (jeżeli to właśnie stres wywołuje u danej osoby napięciowy ból głowy),
• EMG biofeedback – w celu nauki rozpoznawania napięć mięśniowych i świadomego rozluźniania mięśni,
• akupunkturę.⁴

Dobrze jest też spojrzeć szerzej na objawy napięciowego bólu głowy i mieć świadomość powiązań jego przyczyn także z innymi obszarami. Jest to podejście cechujące zwłaszcza pracę osteopatów i fizjoterapeutów pracujących w modelu holistycznym.

Napięciowe bóle głowy – fizjoterapia

Fizjoterapia w leczeniu bólów głowy jest jedną z alternatyw farmakologicznego radzenia sobie z napięciowym bólem głowy.

W diagnostyce fizjoterapeutycznej wykonuje się badanie w kierunku występowania mięśniowo-powięziowych punktów spustowych, zwłaszcza w:

• części zstępującej mięśnia czworobocznego grzbietu (trapezius),
• mięśniach mostkowo-obojczykowo-sutkowych,
• mięśniu płatowatym głowy,
• mięśniu półkolcowym głowy,
• mięśniach gnykowych,
• mięśniu potyliczno-czołowym,
• mięśniu jarzmowym większym,
• mięśniach policzkowych,
• mięśniach okrężnych oka,
• mięśniu dźwigaczu wargi górnej,
• żwaczu,
• mięśniach skroniowych,
• mięśniach skrzydłowych bocznych i przyśrodkowych,
• mięśniach podpotylicznych: skośnym górnym głowy, prostym tylnym mniejszym głowy, prostym tylnym większym głowy, skośnym dolnym głowy, prostym bocznym głowy.

W fizjoterapii w napięciowych bólach głowy stosuje się:

• rozluźnianie mięśniowo-powięziowych punktów spustowych (MPPS): techniki uciskowe: szczypcową i płaską, rozluźnianie pozycyjne, technikę „spray and stretch”,
• suche igłowanie mięśniowo-powięziowych punktów spustowych,
• techniki osteopatyczne: drenaż zatok żylnych, osteopatię cranio-sacralną,
• techniki pracy z autonomicznym układem nerwowym,
• terapię stawów skroniowo-żuchwowych (jeśli w badaniu fizjoterapeutycznym okaże się, że to one mogą być źródłem bólów głowy),
• mobilizacje odcinka szyjnego kręgosłupa,
• techniki pracy wewnątrz jamy ustnej.

Napięciowe bóle głowy – kursy dla fizjoterapeutów

Znajomość diagnostyki i technik fizjoterapii w leczeniu napięciowego bólu głowy znacznie rozszerza możliwości terapeutyczne. Wiele praktycznych  umiejętności do pracy z takimi pacjentami można zdobyć, kończąc kurs Napięciowe bóle głowy – diagnostyka i terapia – zapraszamy do wspólnej nauki!

Bibliografia:

Siemiński, M. (2017). Napięciowe bóle głowy w praktyce lekarza rodzinnego. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 11, No. 6, pp. 255-262).

Chochowska, M., Klonowska, J., Ogrodowczyk, R., & Marcinkowski, J. T. (2015). Napięciowe bóle głowy a zespół bólu mięśniowo-powięziowego. Część I. Klasyfikacja, etiopatogeneza, kryteria diagnostyczne. Hygeia, 50(2), 283-287.

Chochowska, M., Ogrodowczyk, R., Klonowska, J., & Marcinkowski, J. T. (2015). Napięciowe bóle głowy a zespół bólu mięśniowo-powięziowego. Część II. Leczenie niefarmakologiczne–uwalnianie punktów spustowych (terapia manualna). Hygeia, 50(2), 288-293.

Adamczyk, S. (2021). Osteopathic capabilities for headache therapy–a short overview. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Naturae, 185-202.