Terapia przepon funkcjonalnych: współczesne podejście do zdrowia

Mówiąc przepona, zazwyczaj myślimy „przepona oddechowa”. Najczęściej to właśnie z nią pracują terapeuci, nie zapominajmy jednak, że organizm człowieka to cały system przepon. Terapia przepon funkcjonalnych (TPF) to innowacyjne podejście w medycynie holistycznej, które koncentruje się na poprawie funkcji przepon funkcjonalnych w ciele. Ta metoda terapeutyczna zyskuje na popularności dzięki swoim wszechstronnym korzyściom zdrowotnym, które obejmują poprawę oddychania, postawy ciała, przepływu krwi oraz ogólnego samopoczucia. W artykule przedstawimy podstawowe zasady terapii przepon, jej korzyści oraz zastosowanie w praktyce gabinetowej.

Czym są przepony funkcjonalne?

Przepony funkcjonalne to kluczowe struktury w ciele, które pełnią ważne role biomechaniczne i fizjologiczne. Regulują one ciśnienia płynów pomiędzy cylindrami jamy brzusznej, klatki piersiowej i kompleksu OAA (szyjno-czaszkowego). Oprócz przepony oddechowej, do przepon funkcjonalnych zaliczamy wiele innych struktur przebiegających poprzecznie do osi ciała, które z racji pełnionych funkcji nazywamy przeponami. Wszystkie te struktury współpracują ze sobą, wpływając na procesy oddechowe, stabilizację kręgosłupa, autonomiczny układ nerwowy oraz funkcjonowanie narządów wewnętrznych. O przeponach funkcjonalnych często mówi się w kontekście teorii 8 przepon – tutaj rozbijamy jedną z nich na sklepienie i dno jamy ustnej, stąd 9. W terapii przepon funkcjonalnych skupiamy się na tych obszarach:

• Blaszka krańcowa: Współtworzy ścianę komory trzeciej mózgu oraz graniczy ze zbiornikiem jamy podpajęczynówkowej. Dostarcza do podwzgórza informacji o regulacji objętości i ciśnienia krwi.
• Namiot móżdżku: Utworzona przez oponę twardą rozpostarta poziomo płachta zawierająca w sobie zatokę poprzeczną mózgu. Oddziela powierzchnię mózgu do móżdżku. Łączy w swoim przebiegu potylicę, kość skroniową i kość klinową.
• Sklepienie jamy ustnej: szew podniebienny pośrodkowy jako dostęp do technik wpływających na oś podwzgórze-przysadka oraz jako miejsce gromadzenia się napięć układu stomatognatycznego. Poprzez pracę z nim mamy również wpływ na zwój skrzydłowo-podniebienny.
• Dno jamy ustnej i system kości gnykowej: System regulujący funkcjonalny stan napięciowy wędzidełka języka, swobodę jego ruchów, jakość procesu połykania oraz wtórnie jakość pracy strun głosowych
• Górny otwór klatki piersiowej: Obszar, przez który przechodzą nie tylko główne tętnice szyi i osklepek opłucnej, ale także w przestrzeni przedniej i tylnej mięśni pochyłych – żyły do kątów żylnych oraz splot ramienny.   
• Przepona oddechowa: Jest głównym mięśniem oddechowym, oddzielającym klatkę piersiową od jamy brzusznej. Jej prawidłowa funkcja jest kluczowa dla efektywnego oddychania.
• Dno miednicy: Wspiera narządy wewnętrzne jamy brzusznej, podtrzymując je od spodu oraz narządy dna miednicy za pośrednictwem blaszki Delbeta. Dzięki temu wpływa na postawę oraz funkcje układu moczowo-płciowego oraz końcowego odcinka przewodu pokarmowego.
• Dół podkolanowy: pompa dla krwi żylnej i limfy z kończymy dolnej
• Sklepienie stopy: Łuki stopy oraz rozcięgno podeszwowe, nadające dynamikę ruchów naszego cielesnego fundamentu

Zasady terapii przepon funkcjonalnych

Terapia przepon funkcjonalnych opiera się na założeniu, że prawidłowa funkcja przepon jest kluczowa dla zdrowia całego organizmu. Terapia ta łączy różnorodne techniki, takie jak:

• Ćwiczenia oddechowe: Skupiają się na poprawie mechaniki oddychania poprzez naukę prawidłowego używania przepony oddechowej oraz rozkładu ciśnień w jamach ciała.
• Trening mięśni posturalnych: Poprawia stabilizację ciała, równając dysbalanse napięciowe pomiędzy taśmami.
• Terapia manualna: Techniki manualne pomagają w rozluźnieniu napiętych struktur, poprawie przepływu krwi i limfy oraz korygują zdolność organizmu do prawidłowej aktywacji przepon funkcjonalnych.

Korzyści terapii przepon funkcjonalnych

TPF oferuje szereg korzyści zdrowotnych dla pacjentów, w tym:

1. Poprawa oddychania: Skuteczniejsze i głębsze oddychanie zwiększa dotlenienie organizmu, co poprawia funkcje metaboliczne i ogólne samopoczucie.
2. Redukcja bólu: Usprawnienie funkcji przepon może zmniejszyć dolegliwości bólowe w obszarze głowy, szyi pleców, jamy brzusznej, miednicy i kończyn.
3. Lepsza postawa: Silniejsze i bardziej zintegrowane mięśnie posturalne poprawiają postawę, co zmniejsza ryzyko kontuzji i przewlekłych dolegliwości.
4. Wspomaganie funkcji narządów wewnętrznych: Prawidłowa praca przepon funkcjonalnych wspiera funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, trawiennego, moczowego i płciowego, a przede wszystkim układu nerwowego.
5. Zwiększenie wydolności fizycznej: Efektywniejsze oddychanie może poprawić wytrzymałość i wydolność podczas ćwiczeń fizycznych, co może mieć duże znaczenie w przypadku fizjoterapii sportowców.
6. Wpływ na emocje: Przepona jest związana z emocjami; poprawa jej funkcji może prowadzić do lepszego radzenia sobie z emocjami i poprawy ogólnego samopoczucia. W dzisiejszych czasach jest to bardzo istotna zaleta.

Dla kogo jest terapia przepon funkcjonalnych?

Terapia przepon funkcjonalnych jest właściwie dla wszystkich. Znajduje zastosowanie w wielu aspektach pracy z pacjentem i może być korzystna dla różnych grup ludzi, w tym:

• Osób z problemami oddechowymi, takimi jak astma czy POChP.
• Sportowców szukających sposobów na poprawę wydolności, stabilizacji i koordynacji napięciowej, co przekłada się na lepsze wyniki sportowe.
• Osób cierpiących na stres, lęk lub problemy emocjonalne.
• Pacjentów z problemami trawiennymi, neurologicznymi, kardiologicznymi i uroginekologicznymi
• Osób z bólami pleców i problemami posturalnymi.
• Pacjentów po urazach i operacjach, wspomagając rehabilitację i szybsze przywrócenie pełnej funkcji ruchowej i oddechowej.

Terapia przepon funkcjonalnych doskonale sprawdza się również jako profilaktyka: Regularne stosowanie technik TPF może zapobiegać wielu problemom zdrowotnym, takim jak przewlekły ból, czy zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych.

Terapia przepon funkcjonalnych – podsumowanie

Terapia przepon funkcjonalnych to nowoczesne, holistyczne podejście do zdrowia, które integruje różne aspekty zdrowia fizycznego i psychicznego. Dzięki skupieniu na poprawie funkcji kluczowych struktur ciała, TPF przynosi liczne korzyści, od poprawy oddychania i trawienia, po redukcję bólu i lepszą postawę, a nawet poprawę funkcji kognitywnych. Warto rozważyć tę formę terapii jako dodatkowe narzędzie do pracy z pacjentem, doskonale uzupełniające inne techniki stosowane w gabinecie.